Het platteland

Maarten van Rossem stelt in zijn podcast enigzins vreugdevol vast dat veel kiezers die op rechtse populisten stemmen van het platteland komen, en dat door de leegloop van het laatste het een aflopende zaak is met het populisme. Nu hoeft een geschiedkundige de ontwikkelingen slechts te duiden, maar ik wel toch wel een pleidooi opstellen voor het herbevolking van het platteland, met of zonder populisten. Daarnaast is de relatie populisme en verstedelijking zeker een onderzoek waard. Wat is aan de hand? Tussen de 20 en 30 procent van het electoraat is boos, boos op het niet oplossen van problemen in de afgelopen 30 a 40 jaar. Nu is Nederland een van de rijkste landen ter wereld, en dus zijn de problemen voor veel mensen niet echt van belang. En dat zou wel een van de redenen kunnen zijn dat een aantal problemen zo lang kunnen doorzieken. We kunnen het ons veroorloven om geen moeilijke keuzes te maken. Maar naast deze algemene bespiegeling is het ook zaak om op de ontvolking van het platteland te focussen, ook als een van de vele problemen die we niet hebben opgelost. Eigenlijk is het nog erger, veel moeilijke keuzes, zoals de plaatsing van windmolens of kerncentrales worden afgewenteld op het platteland. Een platteland dat daardoor verstedelijkt, geluid, verkeer, lelijke bebouwing als in een stad komen er ook, maar dan zonder voorzieningen. Een gemankeerd platteland. De ontvolking van het platteland leidt daarnaast ook tot een nieuwe mens. De stadsmens. Deze mens heeft geen benul van de bodem, zand, leem, klei of rotsen, controleert de temperatuur van zijn huis, auto, gym, bar en kantoor tussen de 20 en 23 graden en wordt boos als de gasprijs wat omhoog gaat omdat we een volk 2000 kilometer verderop, moeten helpen om niet vermoord te worden. Het totale onbenul van hoe de natuur functioneert leidt tot een welles/nietes debat over klimaatverandering en ook het bevolken van het platteland met miljoenen vooral poepende en piesende niet aaibare dieren, opgesloten in treurige hokken met wettelijk bepaalde minimum eisen. Vijf procent van de bevolking stemt inmiddels op een dierenpartij omdat die zich het lot van deze aberatie wel aantrekt, terwijl een ruimende meerderheid gewoon doorgaat met dit totaal gestoorde contact met andere levende wezens. De stadsbevolking van Maarten bestaat uit nare types die het eigenlijk niet kan schelen dat het platteland verloedert en ontvolkt, omdat ze het beschouwen als een nogo area zonder theaters, interessante barretjes en festivals. En die laatste vinden bij voorkeur natuurlijk wel plaats op het platteland, want daar woont immers niemand, ja behalve varkens en kippen, zodat we daar lekker herrie mogen maken. Dat de overgebleven plattelanders dus hun fiducie in de politiek verliezen is te verwachten, niet omdat ze enge populistische ideeen hebben, maar omdat in een democratie nu eenmaal de meerderheid regeert, en die woont in de stad. Die meerderheid voert projecten uit voor de stad, en laat het platteland barsten met mestoverschotten zodat Rotterdam de grootste overslaghaven van veevoer werd, vogelgriep uitbraken die lijden tot het preventief doden van miljoenen opgehokte dieren, PFAS uitstoot die nooit wordt gestopt, leidend tot het sluiten van volkstuinen, beter verspreide vliegtuigherrie voor een overstap luchthaven op een schiereiland. Naast de gesloten bushaltes, ziekenhuisafdelingen werden mensen zelfs half gek, boos op een tiental demonstranten die wat verandering in een kinderfeestje propageerden.
Hoe krijgen we dit gemankeerde platteland weer bevolkt? Hoe keren we de trend? Hoe krijgen we mensen weer aan het spitten, in plaats van een workout, aan het zweten tijdens het bomenplanten in plaats van een yogasessie in een roomtop gym. Hoe herstellen we het contact met onze koeien, kippen, varkens, die ons al 6000 jaar trouw volgden, in ruil voor goed voer, veiligheid en aandacht. Wie gaat er weer zingen tijdens een fietstocht door het bos in plaats van het luisteren naar een youtube filmje? Leven in de stad versnelt het verliezen van contact met de omgeving, omdat de omgeving voorspelbaar wordt, overal in essentie hetzelfde. Het platteland was ooit overal anders, toen de huizen nog gebouwd werden met materialen uit de buurt en alles een functie had in een overal ander landschap. De monotonie die onze steden en het omringende platteland teistert, leidt ertoe dat we bij de eerste de beste vrije dag wegvluchten, letterlijk. Maar ook op die uitvluchtplaatsen gaat de stadsmens weer naar een stad, wat warmer, met een strand en vooral veel vermaak, want de platteland daar ver weg is een nog gevaarlijker nogo area dan in eigen land. Wellicht met muggen, slangen en beren, of wie weet, wolven.
Goed, ik heb niet veel op met de stadsmens. Ik beschouw hem als de oorzaak van de disconnectie mens/natuur die we absurde vormen hebben zien aannemen in de afgelopen 60 jaar. Een disconnectie die leidde niet alleen tot het 60 jaar laten doorzieken van het mestprobleem, maar ook tot een woningnood in die steden omdat, bij gebrek aan ideeen mensen alleen maar investeerden in 'stenen' in de binnensteden, die daardoor belachelijk duur werden. Met het lelijk worden van het platteland, via megastallen, chemie fabrieken, megaturbines en vooral stalstank, werd ook een terugvlucht naar het platteland afgesneden. De moderne Nederlander zit nu vast in een landschap van buitenwijken, ingeklemd tussen het stinkende platteland, snelwegen en bij voorkeur een goede busdienst naar het opgeknapte, ietwat kitsche stadscentrum, want ja, daar moet je zijn. De vraag die we ons nu moeten stellen is, willen we dit? Is dit leuk? Is dit onvermijdelijk?
Stel we maken een belastingsysteem waarin je meer belasting betaald als je dichter woont bij een school, ziekenhuis, vliegveld? Zouden we daarmee de keuze voor het platteland weer eerlijker maken? Betaal maar voor je voorzieningen, voor je idee er bij te moeten horen, betaalbaar voor tweeverdieners met topbanen. Oplossingsrichtingen kunnen simpel zijn. En daarnaast moeten we het democratisch tekort van het platteland corrigeren. De bewoner van een streek die ergens last van krijgt, een vieze fabriek, luidruchtige weg, vliegveld, treinlijn of iets anders dat een stad helpt, moet evenredig worden gecompenseerd. Last veroorzaken moet duurder worden, dat leidt tot creatieve oplossingen. Laten we hopen dat Maartens duiding leidt tot een gezellig platteland, van weer betrokken bewoners, die stemmen voor het belang van hun geliefde, rustige, mooie, schone platteland. Want er is een voordeel van de Nederlandse natuurlijke omgeving. Natte natuur herstelt zich zeer snel. Turbo zouden ze dat dan noemen.