Nu Nederland na de Brexit and Trump zijn eigen populisme beleeft en wil meemaken is het zaak om te begrijpen waarom populisten zo succesvol zijn. Het verhaal gaat dat het vooral het probleem is van links, te veel bezig met zichzelf, verstrengeld in gender- en minderheids issues, of milieubescherming, zaken waarvoor je per definitie geen meerderheid van de bevolking enthousiast krijgt, en die dus een totaal stompzinnige politieke strategie vormen, maar dat wil ik toch terzijde schuiven. Niet omdat het argument geen steekhoudt, het is omdat populisme ook gedijdt in tijden dat minderheden niet bestonden of als zodanig ervaren werden, en afwijkende sekse voorkeuren totaal taboe waren. Ja, in die infameuze jaren dertig. Maar toen moest iedereen sappelen voor een karige boterham en ook toen bleek het linkse verhaal van eerlijk delen niet echt aan te slaan. Liever gaan we de strijd aan over een karig belegde boterham en laten we de rijken rustig hun materiele goeden oppotten voor uitsluitend hun nageslacht.
Populisme heeft dus een eigen dynamiek en wervingskracht, en ook als populisme faalt, zoals bij de Brexit en Trump, zichzelf zelfs belachelijk maakt, houdt het een aantrekkelijkheid. Een soort van veelkoppige draak waartegen het moeilijk vechten is.
De aantrekkingskracht van populisme komt in eerste instantie uit het naar de mond praten van een meerderheid van het electoraat. Men is speciaal, heeft een geschiedenis die toch net wat waardevoller is dan die van de buren, gewoonten en tradities die wat mooier zijn dan de rest van de wereld en recht op zoveel mogelijk geld en zo min mogelijk gezeur van overheidsinstanties in de persoonlijke en bedrijfs-levensfeer. Wie wil er nu niet speciaal zijn en zo min mogelijk lastig worden gevallen? Het vrijheid, en leven en laten leven, verhaal met een sterke overheid die de boze buitenwereld buiten de deur houdt is nu eenmaal aantrekkelijker dan een overheid die verkeerd in een permanente identiteitscrisis over wat goed en fout is en hoe het beter kan. Het vreemde is dat alle goeroes die populisten achternalopen, in de privésfeer nu juist wel oproepen tot die permanente crisis. Om succesvol te zijn in de liefde, het ondernemerschap, het ouderschap, een professie, moet nu juist wel constant van alles worden afgevraagd en verbeterd.
Het naar de mond praten van het electoraat is links verleert en ook traditioneel rechts, of liberaal zoals ze zichzelf liever noemen, beijvert het realisme, zeggen waar het op staat en doorrekenen van begrotingen tot achter de komma. Doodziek wordt het tot populisme verleide volksdeel ervan. Mens durft te dromen.
Op het moment dat populisten aan de macht komen vallen ze dan door de mand en dat proberen exponenten als Trump dan te maskeren door het benoemen van tegenwerkende krachten, vooral niet bestaande krachten zijn populair, immers wat niet bestaat kan zich niet verdedigen. Ziedaar de deepstate, het WEF, een chic praatclubje, zoals vroeger de vrijmetselarij en totaal verzonnen complottheorieën die helemaal niets te maken hebben met politieke beslissingen. Moedwillig pandemieën veroorzaken, geo-engineering of zelfs onze beperkte sexdrive, het zou allemaal zijn oorzaak vinden buiten de macht van de populistische leider om, en verklaart zijn falen. Ze hebben dus een dubbele agenda, enerzijds het schaamteloos naar de mond praten van een deel van het kiezersvolk en anderzijds het falen wijten aan absurde onzin, waarvoor niemand zich hoeft, kan of wil verdedigen.
Hoe is dit populisme ontstaan? Is het nieuw, of is het oude wijn in nieuwe zakken? Laten we even teruggaan naar een andere vorm van naar de mond praten die altijd goed heeft gewerkt. Een vorm waarvoor mensen elkaar graag de hersens in slaan, of nog erger.
Religie.
Sinds de mens zich bewust werd van zijn bestaan, in tegenstelling tot de andere dieren, die zich beperken tot bestaan en voorplanten, hebben we religie uitgevonden. Ook hier zien we een langzame perfectionering van een naar de mond praten zonder weerga. Waren de eerste religies nog vage verhalen die wat troost gaven voor onze doodsangst, die angst die samenvalt met het zo door ons geadoreerde bewustzijn. Langzaam vormden die religies zich om tot verhalen waarin de gelovige toch wel zeer speciaal was. Nagebouwd als een God, later zelfs maar 1 God, daarna ook nog vergeven van zonden of in de Islam, na wat strijd, voorzien van een berg maagden om al je sexlust te stillen tot in oneindigheid. Uiteindelijk werd een gevoel, geëvolueerd om ons toch vooral te laten voortplanten, verheven tot een prijs in het hiernamaals. Allemaal geleuter, maar wel heerlijk om in te geloven en zeer troostrijk als je op je sterfbed ligt. Ook de religie perfectioneerde haar populisme, het verhaal werd verbonden met een prijs, geloofde je, dan kwam je in de hemel, geloofde je niet dan kwam je in de hel, een tegenstrijdigheid, want immers je geloofde niet.
Ook religie verbond zich met leiderschap en onderdanigheid, met in ruil daarvoor een prettig bestaan in het hiernamaals, waar niemand enig rekenschap van af kon leggen. Immers niemand kwam terug, zelf Jezus vertelt bijzonder weinig over zijn avonturen in die twee nachten in het dodenrijk. Hij doet er het zwijgen toe. Omdat religie zich concentreerde op het leven na de dood, hoefde het nog minder rekenschap af te leggen dan een moderne populist die aan de macht komt. Religie had dus geen deepstate nodig of andere duistere tegenkrachten. Maar wat het wel deed was oproepen tot strijd tegen andere, soms vrijwel dezelfde, religies. Want o wee als je dood zou gaan op een andere wijze, dan komt er allemaal niet veel goeds van terecht voor jou in het hiernamaals. Het risico van het populisme wat nu opveert in moderne maatschappijen is dat het uiteindelijk ook oproept tot strijd. Naar het nu lijkt aan te zien, vooral een strijd tegen links, of wat daarvan over is. Maar daarna komen natuurlijk groepen mensen die zich slecht kunnen verdedigen tegen de meerderheid. De zondebokken. We zien al dat populisten bijzonder weinig op hebben met het weer opgeven van macht, eenmaal eraan geroken, blijven ze zitten. Trump toonde zich daarin ook een meester, vooralsnog een falende meester. Orban doet het beter en de grote vraag die boven de markt hangt, wat doet Wilders? Heeft deze priester gevoel voor humor, zelfrelativering, zelfkritiek. Als die mooie karaktertrekken waarmee linkse cabaretiers ons vroeger vermaakten. Hoe krijgen we de geest weer in de fles, in de eerste plaats door, bij het bedrijven van politiek, altijd de belangen van de meerderheid in ogenschouw te nemen. Je niet te identificeren met minderheden, milieu, dieren of ander volk wat je onmogelijk aan een meerderheid kan helpen. Milieu en dierenbelangen moeten keihard worden bevochten in rechtszalen en via belangengroepen. Boeren of bedrijven, die gif spuiten moeten worden uitgekocht, door coöperaties van boze burgers. Politici kunnen zich ver houden van deze wereld, zij zetten slechts het wettelijk kader en garanderen het functioneren van de rechtstaat. Voor minderheden, vrouwen, immigranten, is dit wat ingewikkelder. Zij kunnen zichzelf politiek organiseren en strijden voor hun eigen belangen, ook hier hoeft de politicus slechts een functionerend kader te scheppen, zonder zichzelf met de minderheidsgroep te identificeren. Daarmee krijgen de populisten geen linkse koppen van jut meer op hun bord. Linkse politici kunnen gewoon weer de belangen gaan behartigen van de armere mensen, en ervoor zorgen dat die op hen stemmen, door ze daadwerkelijk te helpen in een steeds complexere maatschappij. De populisten verliezen zo hun aantrekkingskracht op het arme deel van de bevolking, waarna ze hun pathetische verhaal van ‘wij zijn beter’ aan iemand anders moeten verkopen, meestal de lagere middenklasse. Maar die zal toch, dankzij hun reisjes naar Thailand en Spanje, wat meer bagage hebben om wat cultuurrelativisme te praktiseren. Vliegreizen blijven dus belangrijk. Een vieze waarheid als een koe. U zult het ermee moeten doen.
Populisme heeft dus een eigen dynamiek en wervingskracht, en ook als populisme faalt, zoals bij de Brexit en Trump, zichzelf zelfs belachelijk maakt, houdt het een aantrekkelijkheid. Een soort van veelkoppige draak waartegen het moeilijk vechten is.
De aantrekkingskracht van populisme komt in eerste instantie uit het naar de mond praten van een meerderheid van het electoraat. Men is speciaal, heeft een geschiedenis die toch net wat waardevoller is dan die van de buren, gewoonten en tradities die wat mooier zijn dan de rest van de wereld en recht op zoveel mogelijk geld en zo min mogelijk gezeur van overheidsinstanties in de persoonlijke en bedrijfs-levensfeer. Wie wil er nu niet speciaal zijn en zo min mogelijk lastig worden gevallen? Het vrijheid, en leven en laten leven, verhaal met een sterke overheid die de boze buitenwereld buiten de deur houdt is nu eenmaal aantrekkelijker dan een overheid die verkeerd in een permanente identiteitscrisis over wat goed en fout is en hoe het beter kan. Het vreemde is dat alle goeroes die populisten achternalopen, in de privésfeer nu juist wel oproepen tot die permanente crisis. Om succesvol te zijn in de liefde, het ondernemerschap, het ouderschap, een professie, moet nu juist wel constant van alles worden afgevraagd en verbeterd.
Het naar de mond praten van het electoraat is links verleert en ook traditioneel rechts, of liberaal zoals ze zichzelf liever noemen, beijvert het realisme, zeggen waar het op staat en doorrekenen van begrotingen tot achter de komma. Doodziek wordt het tot populisme verleide volksdeel ervan. Mens durft te dromen.
Op het moment dat populisten aan de macht komen vallen ze dan door de mand en dat proberen exponenten als Trump dan te maskeren door het benoemen van tegenwerkende krachten, vooral niet bestaande krachten zijn populair, immers wat niet bestaat kan zich niet verdedigen. Ziedaar de deepstate, het WEF, een chic praatclubje, zoals vroeger de vrijmetselarij en totaal verzonnen complottheorieën die helemaal niets te maken hebben met politieke beslissingen. Moedwillig pandemieën veroorzaken, geo-engineering of zelfs onze beperkte sexdrive, het zou allemaal zijn oorzaak vinden buiten de macht van de populistische leider om, en verklaart zijn falen. Ze hebben dus een dubbele agenda, enerzijds het schaamteloos naar de mond praten van een deel van het kiezersvolk en anderzijds het falen wijten aan absurde onzin, waarvoor niemand zich hoeft, kan of wil verdedigen.
Hoe is dit populisme ontstaan? Is het nieuw, of is het oude wijn in nieuwe zakken? Laten we even teruggaan naar een andere vorm van naar de mond praten die altijd goed heeft gewerkt. Een vorm waarvoor mensen elkaar graag de hersens in slaan, of nog erger.
Religie.
Sinds de mens zich bewust werd van zijn bestaan, in tegenstelling tot de andere dieren, die zich beperken tot bestaan en voorplanten, hebben we religie uitgevonden. Ook hier zien we een langzame perfectionering van een naar de mond praten zonder weerga. Waren de eerste religies nog vage verhalen die wat troost gaven voor onze doodsangst, die angst die samenvalt met het zo door ons geadoreerde bewustzijn. Langzaam vormden die religies zich om tot verhalen waarin de gelovige toch wel zeer speciaal was. Nagebouwd als een God, later zelfs maar 1 God, daarna ook nog vergeven van zonden of in de Islam, na wat strijd, voorzien van een berg maagden om al je sexlust te stillen tot in oneindigheid. Uiteindelijk werd een gevoel, geëvolueerd om ons toch vooral te laten voortplanten, verheven tot een prijs in het hiernamaals. Allemaal geleuter, maar wel heerlijk om in te geloven en zeer troostrijk als je op je sterfbed ligt. Ook de religie perfectioneerde haar populisme, het verhaal werd verbonden met een prijs, geloofde je, dan kwam je in de hemel, geloofde je niet dan kwam je in de hel, een tegenstrijdigheid, want immers je geloofde niet.
Ook religie verbond zich met leiderschap en onderdanigheid, met in ruil daarvoor een prettig bestaan in het hiernamaals, waar niemand enig rekenschap van af kon leggen. Immers niemand kwam terug, zelf Jezus vertelt bijzonder weinig over zijn avonturen in die twee nachten in het dodenrijk. Hij doet er het zwijgen toe. Omdat religie zich concentreerde op het leven na de dood, hoefde het nog minder rekenschap af te leggen dan een moderne populist die aan de macht komt. Religie had dus geen deepstate nodig of andere duistere tegenkrachten. Maar wat het wel deed was oproepen tot strijd tegen andere, soms vrijwel dezelfde, religies. Want o wee als je dood zou gaan op een andere wijze, dan komt er allemaal niet veel goeds van terecht voor jou in het hiernamaals. Het risico van het populisme wat nu opveert in moderne maatschappijen is dat het uiteindelijk ook oproept tot strijd. Naar het nu lijkt aan te zien, vooral een strijd tegen links, of wat daarvan over is. Maar daarna komen natuurlijk groepen mensen die zich slecht kunnen verdedigen tegen de meerderheid. De zondebokken. We zien al dat populisten bijzonder weinig op hebben met het weer opgeven van macht, eenmaal eraan geroken, blijven ze zitten. Trump toonde zich daarin ook een meester, vooralsnog een falende meester. Orban doet het beter en de grote vraag die boven de markt hangt, wat doet Wilders? Heeft deze priester gevoel voor humor, zelfrelativering, zelfkritiek. Als die mooie karaktertrekken waarmee linkse cabaretiers ons vroeger vermaakten. Hoe krijgen we de geest weer in de fles, in de eerste plaats door, bij het bedrijven van politiek, altijd de belangen van de meerderheid in ogenschouw te nemen. Je niet te identificeren met minderheden, milieu, dieren of ander volk wat je onmogelijk aan een meerderheid kan helpen. Milieu en dierenbelangen moeten keihard worden bevochten in rechtszalen en via belangengroepen. Boeren of bedrijven, die gif spuiten moeten worden uitgekocht, door coöperaties van boze burgers. Politici kunnen zich ver houden van deze wereld, zij zetten slechts het wettelijk kader en garanderen het functioneren van de rechtstaat. Voor minderheden, vrouwen, immigranten, is dit wat ingewikkelder. Zij kunnen zichzelf politiek organiseren en strijden voor hun eigen belangen, ook hier hoeft de politicus slechts een functionerend kader te scheppen, zonder zichzelf met de minderheidsgroep te identificeren. Daarmee krijgen de populisten geen linkse koppen van jut meer op hun bord. Linkse politici kunnen gewoon weer de belangen gaan behartigen van de armere mensen, en ervoor zorgen dat die op hen stemmen, door ze daadwerkelijk te helpen in een steeds complexere maatschappij. De populisten verliezen zo hun aantrekkingskracht op het arme deel van de bevolking, waarna ze hun pathetische verhaal van ‘wij zijn beter’ aan iemand anders moeten verkopen, meestal de lagere middenklasse. Maar die zal toch, dankzij hun reisjes naar Thailand en Spanje, wat meer bagage hebben om wat cultuurrelativisme te praktiseren. Vliegreizen blijven dus belangrijk. Een vieze waarheid als een koe. U zult het ermee moeten doen.
Reacties
Een reactie posten